Beginpagina van Plantaardigheden.nl

 

 

Actuele toepassingen van planten
Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

Aardigheden over planten

Een oud-Romeinse boerenpesto

   Bovenstaande titel is ontleend aan een artikel van Vincent Hunink, dat in het tijdschrift Hermeneus (nr. 76, 2004, blz. 130-139) is gepubliceerd.

   In dit artikel bespreekt hij het in het Latijn geschreven gedicht Moretum van een anonieme Romeinse dichter uit de eerste eeuw van onze jaartelling. Als pièce de résistance geeft Hunink ook een fraaie Nederlandse vertaling van dit gedicht.

   In dit stukje wil ik graag attenderen op het Moretum, niet alleen omdat het een leuke tekst is, waarin wordt gesproken over het bereiden van twee antieke recepten (brood, moretum), maar ook omdat er over toepassingen van kruiden wordt gedicht.

   Ter introductie laat ik de vertaler aan het woord (enigszins aangepast):

"Het gedicht vertelt hoe de arme landman Simulus in eenzaamheid 7en duisternis ontwaakt en allereerst op zoek moet naar licht en vuur. Als dat er is, komt zijn volgende primaire behoefte aan de orde: eten. Wil hij die dag wat te eten krijgen, dan moet hij meteen aan de slag. We lezen hoe de boer uit zijn voorraadkast wat graan te voorschijn haalt, dit maalt en zeeft, en met het verkregen meel deeg maakt. Het brood wordt afgedekt met wat armzalige scherven en gaat het vuur in. Dan is het tijd voor fase twee. Droog brood eten is zelfs voor de arme Simulus geen optie en dus gaat hij naar buiten om wat groenten te plukken. De dichter neemt de gelegenheid te baat om Simulus' tuintje te beschrijven en geeft in kort bestek een soort 'catalogus' van groenten. Net als we gaan denken dat de boer het nog niet zo slecht heeft, blijkt het opgesomde niet voor eigen gebruik te zijn bestemd maar voor de verkoop. Wat de boer dan wel voor zijn maaltijd uit zijn tuintje haalt, blijkt tamelijk eenvoudig: knoflook, peterselie, ruit en koriander. Die ingrediënten prakt hij met kaas, zout, olie en azijn tot een soort dikke saus, moretum, die vervolgens naast of op het inmiddels gebakken brood kan worden genuttigd."

Het gedicht, het Moretum

   Allereerst het vermelde artikel van Vincent Hunink, waarin ook een volledige Nederlandse vertaling van het Moretum is te vinden:

   De oorspronkelijke Latijnse tekst is te lezen op de volgende adressen: 

Vertaling en/of commentaar:

Het recept voor moretum (saus van kaas, knoflook en kruiden)

   Ingrediënten: 250 gram stevige schapenkaas (Pecorino), 2 knoflookbollen, verse peterselie, koriander en wijnruit, wijnazijn, olijfolie

  • Knoflookbollen uit elkaar halen, de tenen schillen en met een vijzel fijnmaken en tot een saus verwerken
  • De kaas toevoegen, eveneens fijnmaken
  • De fijngesneden kruiden toevoegen (let op: voorzichtig met de dosering van wijnruit, hiervan is maar weinig nodig; wijnruit bevat stoffen die al gauw schadelijk kunnen zijn!)
  • Tenslotte de azijn en olijfolie bij beetjes en roerend aan het mengsel toevoegen en tot een dikke saus prakken
  • Oppassen dat de saus niet te vloeibaar wordt. Eventueel de pesto tot bolletjes verwerken en serveren met vers gebakken tarwevolkorenbrood.

   Zie voor een uitvoerige en dicherlijke beschrijving het oorspronkelijke gedicht!

   Hieronder nog een blokje met links naar plekken op het internet waar het oude Romeinse recept wordt beschreven en uitgelegd:

Achtergrondinformatie

   Tot slot nog wat achtergrondinformatie over kruiden die de Romeinen vaak gebruikten, inclusief het mysterieuze en verdwenen kruid silphium:

   Over silphium staat ook op Plantaardigheden een artikel:

R.van der Hoeden

^Naar het begin van deze pagina

Aardigheden over planten
Overzicht
Hedendaags
  Het samenstellen van je eigen kruidenthee
  Wat is kruidengeneeskunde?
  Lijst van kruiden(middelen) positief beoordeeld door Commissie E
  Commissie E
  Sint-Janskruid en de pil
  De plant van Fred
  Kruiden in de keuken
  Enkele basisoliën
  Oliehoudende planten
  Bomen
    Bomen, een onderwerp apart
    Ginkgo
  Planten, informatie & wetenswaardigheden
    Vroeger
    Een oud-Romeinse boerenpesto
    Contraceptief in de oudheid: Duivelsnaaigaren
    Theriak (Theriacum)
    Wat waren de Kano-planten?
    Nu
    Signatuur van planten
    Signatuur van planten, uitgebreid met astrologie
    Toverplanten
    Over de plant als klok, een bloemenklok en Linnaeus
    Welke bloem of plant hoort bij vandaag?
    Geneeskrachtige planten op postzegels
    Cultuurgewassen, waar komen zij vandaan?
    Hennep is nog geen cannabis, maar wel een wonderplant
    Schrijvers en kruiden
    Klaprozendag of Poppy Day
    Monstransboon
    Paddenstoelen
    Regelmaat in het plantenrijk
    Dipsacus fullonum - Kaardebol
    Riet, typisch Nederlands, toch verrassend
  Bijzondere toepassingen
    Verfplanten
    Heggenleggen
    Papier van planten
    Toepassingen van planten
    Energiehagen rond tuinbouwgebieden
    Biobrandstoffen: biodiesel en koolzaadolie
  Medicinale toepassingen
    EHBO-Kruiden Top Tien
    Bijzondere kruidenthee (Canadian Essence)
    Maretak en kanker
    Medicinaal gebruik van kruiden, kort
    Antiviraal en daardoor ook tegen griep
    Zonnebloemoliekuur
  Kruiden(leer)
    Oude kruidenboeken online, overzicht, Alfabetisch auteurs
    Introductie
    Historische achtergronden
    Vroegste Oudheid
    Griekenland en Rome
    Middeleeuwen
  Bloeitijd van het kruidenboek
    11e eeuw tot 1475: Von Bingen - Anglicus
    1475 - 1539: Von Megenberg - Bock
    1542 - 1555: Fuchs - Lonicerus
    1554: Dodoens / Dodonaeus' Cruijdeboeck
    1571 - 1597: Lobelius - Gerard
    1601 - 1741: Clusius - Rumphius
    Latijn: Agricola - Tournefort
Taal en namen
  Volksnamen van planten: Uittien
    Namen en dingen
    Vergeten woorden
    Verbasteringen en volksetymologieën
    Goden en godinnen
    Spanjaarden en Turken
    Grappige namen
    Beenbreek en heelbeen
    Wonden en zweren
    Namen en legenden
    Mannetjes en wijfjes
    Angelsaksen en Nedersaksen
    Wedewinde en beerbinde
    Raadsels
    Taal en planten
    Nieuws over volksnamen van planten
    Volksnamen van planten (Vlaams)
    Plantennamen in de Nederlandse Dialecten (PLAND)
 
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel