Het werk van Bijen@wur voorheen “De Ambrosiushoeve”

   De bijenonderzoekers van bijen@wur hebben specialistische kennis op het gebied van honingbijen en hommels. De expertise loopt van het gebruik van deze insecten voor bestuiving in land- en tuinbouw tot ontwikkeling van ecotoxicologische testmethoden voor bijen en hommels.

   Bij het onderzoek wordt intensief samengewerkt met buitenlandse onderzoeksinstellingen op gebied van de bijenteelt en bestuiving. Het bijenonderzoek richt zich daarbij op toepasbare verbeteringen voor de bijenteelt en de teelt van andere bestuivende insecten zoals hommels en solitaire bijen. Hierbij wordt ook veel aandacht gegeven aan kennisoverdracht en implementatie in de praktijk.

   Er is in de laatste jaren nogal wat veranderd.
De Ambrosiushoeve bestaat niet meer, ook de Vrienden van de Ambrosiushoeve bestaan niet meer.
Uit respect voor het verleden volgt hier de tekst van een oud artikel over de PPO Sector Bijen en “De Ambrosiushoeve”.

Foto van een aardhommel.

PPO Sector Bijen

   Net voor de ingang van het recreatiepark Beekse Bergen Speelland in Hilvarenbeek ligt, temidden van een prachtig arboretum, een landelijk onderzoeksinstituut.dat onderzoek doet naar insectenbestuiving en bijenhouderij. Vorig jaar stond het nog bekend onder naam,“De Ambrosiushoeve”, nu is het van overheidswege opgegaan in eengroter geheel. Omdat ik vanuit mijn hobby als bijenhoudster dolgraag mensen enthousiast maak als het gaat over planten en bijen en ik zo af en toe mag gidsen in dit prachtige arboretum vond ik het belangrijk enige uitleg te geven over dit toch wel bijzondere instituut.

Nieuwe naam

   Bij de toegangspoort staat sinds 2001 een nieuw bord met een nieuwe naam wat om enige uitleg vraagt. Sinds 2001 is “De Ambrosiushoeve “ namelijk niet meer zelfstandig maar is zij, op advies van het ministerie van Landbouw, samen met de sector fruitteelt en de sector paddestoelenteelt opgegaan in één cluster. Samen met een aantal andere clusters ligt dit cluster op haar beurt weer ingebed in een groter geheel de PPO. Deze letters staan voor Praktijkonderzoek Plant en Omgeving.Waarom Plant zult u zich misschien afvragen, een bij is toch een dier? Wat heeft dit met www.plantaardigheden.nl te maken? Tegenwoordig worden honingbijen steeds meer gehouden vanwege hun rol bij de bestuiving van onze gewassen, dat is de eerste plantaardigheid. De tweede plantaardigheid is gelegen in het feit dat de meeste honing - het belangrijkste product uit de bijenkast - qua samenstelling meer plantaardig dan dierlijk is. Alle PPO instituten vormen samen met de Dierlijk Praktijk Onderzoeksinstituten de DPO en de landbouwuniversiteit, één groot onderzoekscentrum: Wageningen-UR.

Bijzondere tuin

   De tuin van de Ambrosiushoeve is een heel bijzondere tuin van 4.5 ha groot. Die bijzonderheid is gelegen in het feit dat er in deze tuin alleen maar bomen en struiken groeien waarop bestuivende insecten met name diverse bijensoorten zoals Honingbijen, hommels en solitair levende bijen voedsel kunnen vinden i.v.v. stuifmeel en/of nectar. U vind in deze tuin bijv geen dennen, en platanen. Ten tweede groeien er soorten die heel zeldzaam zijn en bewaring behoeven. We noemen zo’n tuin een drachtplantenarboretum. Een soort bewaartuin van zo’n 500 geregistreerde verschillende soorten bomen en struiken.

Geschiedenis

   Oorspronkelijk was het hier een grote heidevlakte totdat rond 1951 de toenmalige rijksbijenteeltconsulent dhr Mommers op het idee kwam hier een tuin aan te leggen. Deels om de toenmalige bijenvolken, die hier overal stonden opgesteld ten behoeve van onderzoek, te voorzien van voedsel maar ook om bezoekers ideeën op te laten doen om in hun leefomgeving de voedselvoorziening voor bijen te verbeteren. Dat is belangrijk omdat bijen door hun bestuivingactiviteiten belang rijk zijn voor het ontstaan van zaden en vruchten, dus voor het voortbestaan van planten. Deze zaden en vruchten zijn op hun weer belangrijk voor zaad en vruchteneters incl. de mens. Een goede bestuiving zorgt bovendien voor een meer gevarieerde groene leefomgeving met veel vogels en andere dieren waarin het veelal fijn en gezond toeven is.

Laboratorium

   Midden in het drachtplantenarboretum staat een modern wit gebouw, een laboratorium dat de vorm heeft van een bij. Vroeger was dit laboratorium gehuisvest in een oude boerderij gelegen aan de rand van het arboretum. Vanaf de grote weg Tilburg - Hilvarenbeek is ze nog steeds te zien en ze draagt nog altijd de naam Ambrosiushoeve in haar dak. Ze dateert van 1921 en heette toen nog de Elisahoeve. Vanaf 1988 is het laboratorium verhuist naar een nieuwe locatie in het arboretum. Voor een foto van het huidige laboratorium:   

Onderzoek

   Het onderzoek wat men hier doet strekt zich globaal genomen uit over o.a. de volgende terreinen:

Insectenbestuiving

   (Op dit gebied is de PPO Sector Bijen toonaangevend in Europa). Behalve onderzoek naar de bestuiving op onze gewassen zoals groeten en fruit onderzoekt men tegenwoordig ook steeds meer de rol die bijen hebben bij de bestuiving in onze natuur. Bijv de bestuiving van braam en liguster

Teelt van bestuivende insecten (met name diverse bijensoorten)

   Men onderzoekt bijv wat de beste huisvesting is voor bijen en hoe je bijenziekten het beste kunt bestrijden. Tegenwoordig gaat men steeds meer over tot het gebruik van etherische oliën bij de bestrijding van bepaalde ziekten en tot natuurvriendelijke teelttechnieken.

Voorlichting

   Over bestuiving en teelt van bestuivende bijen aan imkers, tuinders, fruittelers, bloementelers, beheerders van openbaar groen. Bijv hoeveel volken moet iemand plaatsen bij zijn appelboomgaard

Invloed van pesticiden op bestuivende insecten

   Elk pesticide wordt hier, voordat het in de handel komt, onderzocht op haar evt. negatieve uitwerking op bijen.

Meldpunt bijenziekten

   Tegenwoordig komt heel incidenteel Amerikaans vuilbroed voor onder honingbijen. Deze is voor veel imkers een gevreesde bijenziekte. De imker heeft de plicht deze ziekte aan te melden opdat verdere stappen als onderzoek en het instellen van een vervoersverbod en andere maatregelen genomen kunnen worden.

   Meer weten over het onderzoek:
http://www.ppo.dlo.nl/ppo/Sectoren/Bijen.htm#Secto

   Naast een arboretum bevat deze tuin ook nog een border met vaste planten, een boomgaard, akkers met groenbemesters, een bijenstalletje en het Mommerspaviljoen.

Het Mommerspaviljoen en toekomstige imkertjes

   Het Mommerspaviljoen is een klein bezoekerscentrum in wording. Een handjevol vrijwilligers van de vrijwilligersorganisatie Stichting Vrienden van de Ambrosiushoeve zijn al een aantal jaren bezig dit paviljoen, waar op dit moment een bescheiden tentoonstelling te bewonderen is over de bijenteelt, om te vormen naar een klein bezoekerscentrum waar te zijner tijd educatie kan plaatsvinden over alles wat met drachtplanten en bijen te maken heeft. Vooral de jeugd moet warm gemaakt worden voor het boeiende leven van bijen en planten. Een eerste aanzet hiertoe werd op 28 juni 2002 al geleverd toen 14 leerlingen van en basisschool slaagden voor de cursus jeugdimkeren. Zij kregen in het Mommerspaviljoen10 lesavonden aangeboden. Onder het genot van heel veel lekkers en een witte rookpluim uit een bijenberoker kregen de kinderen een heus diploma uitgereikt. De organiserende imkervereniging Goirle/Hilvarenbeek was trots op het behaalde resultaat. Zo kan de vergrijzing in de imkerwereld worden aangepakt en kunnen kinderen waardering leren ontwikkelen voor alles wat groeit en bloeit.

   Een ander stapje in de goede richting is dat je binnenkort tegen een bescheiden prijs bij Stichting Vrienden van de Ambrosiushoeve een lesbrief over honingbijen kunt bestellen. Ook hun rol als bestuivers komt hierin aan de orde. De lesbrief is geschikt voor kinderen van groep 6,7 en 8 van de basisschool. Voorts helpen de Vrienden door bijv.ideeën aan te dragen voor bijv de aanschaf van nieuwe drachtplanten of door het geven van rondleidingen. Maar als je meer een doe-mens bent dan kun je ook gewoon elke maand op een vaste vrijdag of zaterdag samen met anderen mee te helpen het Mommerspaviljoen te renoveren of wat hand en spandiensten verrichten in de schitterende tuin. Kortom aan vrijwel alles is een gebrek. Voor inlichtingen belt u: 0344-611123.

   Voor kinderen hebben hommels een grote aaibaarheidsfactor. Hommels kunnen kinderen veel leren over de bloemen die zij bevliegen.

Lid worden van de Stichting Vrienden van de Ambrosiushoeve

   Ook financiële steun (het arboretum wordt niet gesubsidieerd) behoort tot de mogelijkheden.
Als u mee wilt helpen het drachtplantenarboretum te behouden en te ondersteunen kon u al voor € 11,50 per jaar lid worden. Ook kleinere bedragen als donaties zijn van harte welkom. Ik geef u hierbij het adres:

Vrienden van de Ambrosiushoeve
p/a: Dhr. J.J.J. v. Melick
Zilvermeeuw 62
4872 RS ETTEN-LEUR

Openstelling arboretum

   Voor bezoek zónder begeleiding kun je gratis op werkdagen dagelijks van 9.00 tot 17.00 uur terecht. Het Mommerspaviljoen is dan wel op slot. Rondleidingen door het arboretum zijn ook buiten deze tijden en in het weekend mogelijk. Wel vooraf reserveren. In het Mommerspaviljoen kan men dan eventueel wat drinken en wat rondneuzen. Kosten: volwassenen € 2,30 p.p met een minimum van €23,--. Scholen tegen het gereduceerde tarief van € 1,60 p.p met een minimum van €16,--. Van 1 november tot 1 maart is het arboretum gesloten voor bezoekers.

Voor verdere informatie:

PPO Sector Bijen,
Ambrosiusweg 1
5081 NV Hilvarenbeek
tel: 0135833340 (op werkdagen)
fax: 013-5439155 of
email: infoBijen @ PPO.DLO.nl

M.Verspaandonk-Schijvens

^Naar het begin van deze pagina