Beginpagina van Plantaardigheden.nl

 

 

Actuele toepassingen van planten
Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

Diverse artikelen

Geelwortel

Goldenseal Werking
De Namen Bijwerkingen en nadelen
Potjeslatijn Interacties
De Bestanddelen Gebruiken bij
Voorkomen Dosering
Standplaats Magie
Opmerking  

Goldenseal

   In deze tijd van virale bedreigingen zoals daar zijn de Mexicaanse- of varkensgriep zijn anti virale planten weer volop in de belangstelling. Ik heb elders op plantaardigheden een traktaatje geschreven over planten met een duidelijke antivirale werking. http://plantaardigheden.nl/aardig/aardigheden/antiviraal.htm  

   Op één daarvan nu afzonderlijk het spotlicht of “supertrooper” gezet, omdat ze het verdient om met aandacht bekeken te worden:

   De Canadese geelwortel is een plant die bijzonder populair is geweest zowel bij de oorspronkelijke bevolking als ook bij de kolonisten die al hun verkoudheden, griepjes en dergelijke met succes te lijf ging met aftreksels van de gehele plant maar met nadruk op de wortel. Waarom nu juist de Hydrastis geelwortel wordt genoemd is me niet helemaal duidelijk omdat zo’n beetje een hele familie die bekend staat vanwege hun anti- virale eigenschappen; de berberissen, gekenmerkt wordt door de gele kleur van hun wortels. En die worden helemaal niet naar hun wortelkleur vernoemd maar “luisteren” naar namen als hulstberberis of Oregonpine (Mahonia) zuurbes enzovoort.

   De oogst van de geelwortel is tegenwoordig sterk gereglementeerd omdat haar populariteit er bijna toe leidde dat ze uitstierf.

De Namen

Wetenschappelijk Hydrastis canadensis L.
Nederlands

Canadese geelwortel, Canadese hyacint (?)

Engels Goldenseal, yellow paintroot, Jaundice root, etcetera
Duits Canadische Gelbwürzel
Frans Hydraste du Canada
Spaans Curcuma canadense
Deens Guldsegel
Pools Gorzknik kanadyjski

Potjeslatijn

Rhizoma Hydrastis voor de wortelstok
Extractum Hydrastis Liquidum voor een tinctuurachtig extract (EHL)
Extractum Hydrastis Siccum gedroogd extract
Liquor sedans utero-ovariaal tonicum en sedativum
Tinctura Hydrastis 1 op 10 tinctuur
Hydrochloras Hydrastinini Voor intramusculaire injecties (Pinkhof & vd. Wielen 1917)     

De Bestanddelen

Iso quinoline Alkaloïden: Hydrastine, Berberine, Berberastine, Canadine, Hydrastinine en dergelijke zijn de hoofdbestanddelen, slecht oplosbaar in water maar beter oplosbaar in alcohol. Vandaar het extract EHL.

5-Hydroxy tetra hydro berberine: 8 Oxo tetra hydro thali fendine: Aluminium 325 ppm; Ascorbine zuur 681 ppm; Asrest 66,000 ppm; Berberastine 20,000 - 30,000 ppm; Berberine 5,000 - 60,000 ppm; Bèta caroteen 2.9 ppm; Kalk 2,970 ppm; Canadaline 450 ppm; Canadine 2,500 ppm; Koolhydraten 823,000 ppm; Chlorogeenzuur: Chroom 9 ppm; Kobalt 153 ppm; Cory palmine 2 ppm; D-Fructose: D-galactose: D-Glucose: Vet 23,000 ppm; Vezels 123,000 ppm; Hydrastidine 91 ppm; Hydrastine 15,000 - 40,000 ppm;  Hydrastinine: Ino sitol: IJzer 610 ppm; Kilo calorieën 2,900 /kg; Magnesium 2,940 ppm; Mangaan 85 ppm; Meco nineNiacine (nicotine amide (vit B)): Fosfor 1,230 ppm; Kalium 6,180 ppm; Eiwitten 112,000 ppm; Reticuline: Ribo flavine 2 ppm; Seleen: Kiezelzuur 287 ppm; Natrium: Zetmelen 100,000 - 180,000 ppm; Ti amine 2.6 ppm; Tin 9.3 ppm; Xantopucine: Zink 16 ppm;
Opgemerkt wederom 10.000 ppm = 1 %, De stoffen zijn betrokken op de Rhizome = Wortelstok

Voorkomen

   Een typische bosbewoner, met witgroene bloemen, de vruchten lijken in de verte op de framboos, qua uiterlijk en kleur. De bloemen staan rechtop als echte ranonkels doen, op stengels tot 60 cm hoogte, De bladeren zijn ingesneden tot ze bijna gedeeld lijken. De wortelstok heeft in de verte iets van de Salomonszegel en is geel tot oranje van kleur.

Standplaats

   Waar u ze vandaan moet hebben is een kwekerij. Maar van nature komt ze in het Oosten van de verenigde staten en Canada. Als gezegd uit de bossen.

Opmerking

   Koop vooral van kweek afkomstige producten vanwege de schandalige roofbouw op wildoogst.

Het heeft geen zin Canadese Geelwortel te gebruiken als middel om dopinggebruik te maskeren wat nogal eens gebeurde omdat ze opiaten en afbraakproducten daarvan versneld verder doet afbreken. Eerder zouden de urinestalen het gebruik van Hydrastine aan tonen en maskering doen vermoeden van deze opiaten.

Werking

   De hoofdwerking is natuurlijk de anti bacteriële en schimmeldodende werking, het werkt zelfs op amoeben en protozoën. Ook staat de anti virale werking op het lijstje. Het werkt in het bijzonder op de weke slijmvliezen maar ook op glad spierweefsel. Het is ook emmanogoog zeg maar baarmoederschonend met alle mogelijke risico’s vandien. Het werkt als een tonicum op de spijsvertering en de baarmoeder, ook de genitale en urine wegen worden beïnvloed. Het is vaatvernauwend en daardoor kan de bloeddruk op lopen. Maar tevens helpt het bloedingen te verminderen. In het geval van nabloedingen bij bevallingen kan er ook een beroep gedaan worden op de Geelwortel. De aseptische werking kan ook worden gebruikt bij aften en andere mondholte problemen. Let erop dat de werkzame stoffen apart genomen een mindere en in veel gevallen een sterkere werking hebben in die zin dat de effecten van bijwerkingen sterker zijn. Het geheel van de wortelstok geeft de beste uitwerking. Voor het maximale van de werking en verbreding van de activiteiten worden vaak bijvoegingen vanuit de berberisfamilie gedaan zoals de hulstberberis (Mahonia aquifolium) die verwante eigenschappen vertoont. Een aantal namen van de bestanddelen geven al samenloop aan

Bijwerkingen en nadelen

   Hoewel de Geelwortel bij salmonella kan worden toegepast, kent het als bijwerking diarree, als is deze niet afkomstig van infectie. De mondholte kan overprikkeld raken, ook maagkrampen, misselijkheid met braakneigingen zijn een gekende bijwerking. Het kan het zenuwstelsel dusdanig onderdrukken dat slaperigheid een gevolg kan zijn tot aan echte verdovingsverschijnselen aan toe. Logisch dat de attentie die nodig is om gevaarlijke machines te bedienen ver terug kan lopen. Laat staan, dat het besturen van auto’s beïnvloed wordt. Een lagere hartslag (asystolie conditie) en verminderde ademhaling komt ook voor bij verkeerd gebruik of allergische bevattelijkheid. In ernstigste gevallen kan men hartfalen ondervinden. Huidontstekingen kunnen een bijwerking zijn. De emmanogoge (baarmoederschonende) werking kan een gewilde optie zijn, maar bij een kinderwens en zwangerschap is gebruik sterk af te raden.

Interacties

   Denk hierbij aan

  1. bloedverdunners (als Coumadin)
  2. Alcohol
  3. Zenuwstillers (als diazepam en andere benzodiazepenen. Dat zijn: Valiumachtige zaken)
  4. Anti stollingsmiddelen (Plavix bijvoorbeeld)
  5. Hartmedicijnen als bètablokkers en Kruiden met een hoog gehalte aan hartglycosiden (Bijv. Digitalis)
  6. Mogelijk ook met antibiotica
  7. Medicijnen als calcium antagonisten (hartritme medicijnen)
  8. Lanoxin

Gebruiken bij

  1. oogwassingen
  2. maag en darminfecties
  3. griep
  4. verkoudheden
  5. constipatie
  6. ontstekingen
  7. vocht retentie (pisdrijvend)
  8. PMS (hevige menstruatie pijn)
  9. tinnitus
  10. aften
  11. mondholte en keelontstekingen
  12. wondontsmetting
  13. Jeuk
  14. maagzweren
  15. TBC
  16. eczeem
  17. oogontstekingen
  18. lage bloeddruk
  19. levercirrose en leverkanker
  20. geelzucht
  21. HIV
  22. opwekking weeën

Dosering

   De werking wordt vooral betrokken op de berberine, een toxische stof. De Ld 50, (dosering waarbij de kans op dodelijke afloop 50% is) is vastgesteld op 27 mg/kg levend gewicht. Dat zou op zich een lijntje kunnen zijn. De hoogste berberineconcentratie waargenomen is 6 % dat is dus 60 mg per gram wortelstok. Ikzelf weeg al gedurende lange tijd rond de 73 kg dus kom aan een mogelijk dodelijke dosering bij 37 gram iname. Dat is meer dan ik ooit prettig zal vinden in te nemen. Echter, voor de overige iso quinoline alkaloïden gelden vergelijkbare Ld 50 waarden ( niet geheel juist maar wel ongeveer bij middeling) dus moeten we de maximaal aangetroffen waarden er bij optellen dat is ca. 9 % dus delen we de 37 gram door 1,5 en komen dus op 20 gram maximaal per dag. Dat is voor iemand van mijn postuur.

   De gangbare dosering is voor het vloeibaar extract op farmaceutische sterkte: 250 mg EHL dat komt overeen met 75 mg/dag, als poeder gecapsuleerd wordt 0,5 tot 1 gram drie maal daags voorgeschreven. Dat is ook ruim binnen de marge.

   De doseringen voor intramusculaire injecties zijn wel te geven maar die toediening is “obsoleet” wat wil zeggen: ouderwets en vervangen door betere methoden.

    Verhelst in zijn Groot Handboek is wat ruimhartiger; die hanteert als poeder 4,9 gram, bij EHL op maximaal 4 maal 250 mg, voor wortelpoeder komt hij uit op dezelfde dosering. Echter voor de thee trekt hij 60 gram op een liter water waar dan 2 tot 3 “tassen” per dag van worden gedronken. Uit een liter haal je ca 4 tot 5 tassen (mokken), een waterige extractie is niet “economisch”, gezien de oplosbaarheid van de werkzame stof (15 tot 20 %), maar dan nog is dat naar mijn idee aan de hoge kant. Zijn olie voor huiduitslagen bij kinderen is 10% EHL in Olie zonder opgave van de toe te passen hoeveelheid. Dat kan heel goed, als de hoeveelheid olie die op de huid wordt gesmeerd niet meer is dan 900 mg per dag dat voor een olie neerkomt op één milliliter maximaal per dag en dan drie dagen herhaald. Voor de beeldvorming: dat is een half borrelglaasje per dag. Voor de opname is de huid een orgaan, dat soms beter stoffen overdraagt, dan oraal, de maag en de darmen. Voor meer volgroeide kinderen mag het een heel borrelglaasje zijn. Houdt rekening ermee dat u normaal gesproken doseringen voor kinderen die van volwassenen door 7 deelt en met de groei mee mag dat na de 7e verjaardag met ca. 1/7 worden, (elk jaar als vuistregel,) verhoogd tot men de dosering vanaf 17 jaar ongeveer mag aanhouden, die voor volwassenen wordt aangegeven.

    Tip: Bij het maken van een waterig aftreksel voegt men voor verhoging van de effectiviteit wat alcohol toe. De werk wijze is dan, dat men de drogerij eerst “voorweekt” met een borrelglaasje alcohol of jenever oid. en dan na een uurtje de prut aan gekookt heet water toevoegt om verder te trekken.

Magie

   De bron van de hier geschetste magie informatie is Amerikaans, dus ik veronderstel dat ze niet door een eeuwenoude traditie is bepaald, voor deze eveneens Amerikaans/Canadese plant is het geslacht bepaald op manlijk. Dat geslacht/aard klopt wonderwel met de snelle werking van de Canadese Geelwortel. De Zon is zijn hemellichaam. Het element vuur. De toegeschreven krachten zijn heling en geld.

Paul Munnik,

Plantaardigheden.nu - Vragen en antwoorden en discussie

Naar een monografie in “Planten”  van P.R.  Munnik 2009 ongepubliceerd.

^Naar het begin van deze pagina

Overzicht van artikelen en toegankelijk gemaakte oude plantenboeken over

Diverse artikelen
Begin
Over planten
  Geelwortel - Hydrastis canadensis L.
  De Meloen (Pompoen) – Cucurbita pepo L.
 

Kneuzingen, zwellingen en sportblessures

  Boom opzetten over Naaldhout
  Jacobskruiskruid, vragen, vragen en nog meer vragen
  Alternatieve landbouwgewassen
  Fluite(n)kruid
  Flierefluiten met een vlierfluit
  Silphium, het verdwenen kruid
  Winterlinde (Tilia cordata Mill)
  Mangosteen (Garcinia mangostana Linn)
Diverse onderwerpen
 

Tips van Tenna: huismiddeltjes - EHBO uit uw keuken

  Bestanddelen van thee
  Bloementuin
  Vakantie
  Bijenhotels voor het helpen van solitaire bijen én drachtplanten
  Bijen@wur – voorheen "De Ambrosiushoeve"
  Over de wilde cichorei (Cychorium intybus)
Uitzendingen/Podcasts
P.Munnik over kruiden
   
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel