Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

   Een wetenschapper aan het woord en zeker een die zijn eigen kennis kritisch wil bekijken. Zelf schrijft hij dat hij het boek geschreven heeft om te leren wat oecologie is.  Exact dat motief heeft mij ook aan het schrijven gezet. Al zal ik de eerste zal zijn om toe te geven dat Menno Schilthuizen mijn wetenschappelijk niveau qua schrijfwerk te boven gaat.

   Ik heb het met graagte van kaft tot kaft doorgelezen, wat niet altijd, moet ik bekennen, het geval is met een boek waarover ik u wil vertellen gebeurt.

   Oecologie is een relatief jonge wetenschap waar de normale agrarische scholen pas in de jaren zeventig van de vorige eeuw over begonnen te doceren. Daarom was de oecologie voor mij pas later toen ik de scholen allang gedag had gezegd en bezig was mijn eigen niche te vullen in het dagelijkse leven , een gebied van de biologie om me in te verdiepen. Dat is dus duidelijk nooit voldoende geweest, is me na lezing duidelijk geworden. Ik denk dat dit boek bij velen tot dezelfde realisering zal leiden.

   De echte basis ligt volgens Schilthuizen in de jaren twintig toen de te vroeg gestorven  Raymond Lindeman, de basis legde met zijn voedselketenecologie. Diens eerste publicatie in het blad Ecology nam nogal wat tijd voordat het door de redactie werd geaccepteerd voor plaatsing, maar gaf de aanzet tot een stormachtige ontwikkeling van deze discipline.

   Het bestudeert hebben van de oecologie heeft invloed op de manier waarop Schilthuizen begint met zijn tuin te beschrijven en de aanpalende tuinen, en de daarop volgende tuinen, om in de inleiding kort te schetsen waar hij in dit boek met u naar toe wil. (Geen gewone doorsnee Hollandse Doorzonwoning tuin zoals u overigens mag verwachten.) Schilthuizen wil onder andere aangeven dat er een enorme diversiteit aan soorten is en ook dat de biologen voorlopig nog niet uitgestudeerd zijn en dat het verdwijnen van soorten tragisch kan zijn, maar dat er in absolute zin niet van een drama sprake hoeft te zijn.

   Een voorbeeld is dat met de bescherming of zo u wilt poging, tot instandhouding van een bijna uitgestorven Condor, de “Californischecondorveerluis” het loodje legde en uitstierf, doordat één van de Californische Condors behept met het laatste beestje van die soort, door een wakkere medewerker vakkundig werd ontluisd. Voortaan zullen de recupererende Californische Condors minder geplaagd worden door jeuk maar is de biodiversiteit een tikje gegeven. Nou ja.

   Het boek is een vertelling dat in zijn geheel het antwoord geeft op de vraag die op de omslag staat en een voldoen aan een door Charles Darwin zelf aangegeven verzoek als in zijn slotalinea’s van zijn On the origin of species die een inspiratie van velen is geworden:

   ‘Het is interessant om eens stil te staan bij een woeste helling, bekleed met vele, veelsoortige planten, waar vogels zingen in de struiken, waar allerlei insecten heen en weer schieten, en waar wormen door de vochtige bodem kruipen, en te bedenken dat deze nauwgezet geconstrueerde vormen, die zozeer van elkaar verschillen en op een zo complexe manier van elkaar afhankelijk zijn, allemaal zijn voortgebracht door wetten die om ons heen hun werk doen.’

(blz 105)

   Wetenschappers gebruiken vaak parataxonomen, dat zijn medewerkers die niet allemaal over een uitgebreide scholing hoeven te beschikken om hun kennis en arbeid ten dienste te stellen van de wetenschap en zonder wie de schrijvers van onderzoeksrapporten en boeken niet kunnen functioneren. Daar zouden in analogie met de oecologische piramides, dezelfde vorm in organogrammen van opgesteld kunnen worden en dat gaat ook op voor de 160 bladzijden netto tekst van dit boek en de boeken en publicaties die gezegd op de laatste dertig pagina’s, geraadpleegd zijn. Met allerlei interacties daartussen die een grappig vergelijk kunnen geven met de beschreven systemen.

   Lees hoe één soort vlinder eigenlijk tien soorten zijn, en er tien of meer soorten slak genetisch één soort blijkt te zijn. Dat tegenstrijdig lijkende biomassa verhoudingen helemaal niet tegenstrijdig zijn, dat je water kan drinken uit planten dat eigenlijk geen water is maar spijsverteringssappen van die planten en dat die weer een bijdrage leveren aan het onderzoek naar soortenrijkdom.                      

   Ik denk dat het boek regelmatig van mijn boekenplank zal worden afgehaald om als denkvoerleverancier te dienen, het is vlot en helder geschreven in een vertaling van Bart Voorzanger.

   Op de omslag ecosfeer #2 waarover in de tekst meer beschreven is.

   De vormgeving door Varwig design en Erik de Bruin is apart van uitvoering en wat niet genoemd is zijn de illustraties in zwart wit van de schrijver zelf, denk ik, gezien de monogram MS bij elke tekening. Gelukkig zijn ons allerlei schema’s bespaard gebleven en dat is gezien de helderheid van het betoog ook helemaal niet nodig. Die paar die er nog wel in zijn opgenomen zijn eenvoudig en zo lijkt de oecologie verteld door Menno  Schilthuizen ook, maar dat is slechts schijn. Nieuwsgierig geworden naar de antwoorden? Dan wens ik u veel leesplezier. Met de moeder- en vaderdag in het vooruitzicht heeft zoon of dochter een passend cadeau in zicht gekregen. Het zal uw waardering van de natuur vergroten.

Breda, dag van de arbeid 2010.

Paul Munnik

• Kweepeer Mispel en vijg
• Green delicious
• Puur Plantaardig

Vlinders - De kunst van het kleine

• Mereldagboek
• Mijn pastorietuin

• Nesten in beeld
• Erfvogels in beeld
• Uilen in beeld

Plantenminnende Schepsels

• Honingbijen
• Dagvlinders in Nederland en Vlaanderen
• Dagvlinders van Europa

Drawn after nature

• De waardevolle oorspronkelijke bespreking van dit boek met de verwijzingen naar o.m. Clusius