Beginpagina van Plantaardigheden.nl

 

 

Actuele toepassingen van planten
Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

Boekenrubriek met recensies van boeken over toepassingen van planten

Kijken naar natuur

Sprong uit de moraal?

  • Auteur: Bart Hageraats (red.)
  • Uitgever: KNNV Uitgeverij in samenwerking met Boom Uitgevers te Den Haag – Tijdschrift voor Mediageschiedenis
  • Uitvoering: 400 pag., 17 x 24 cm, gebonden, met zwart-wit illustraties en drie kleurenkaternen
  • ISBN: 978 90 5011 340 3
  • Prijs: € 29,95
  • Meer informatie bij de uitgever

   Een boek dat een beetje uit de toon valt bij wat we op plantaardigheden normaal bespreken is het boek dat het KNNV heeft uitgegeven en onder redactie van Bart Hageraats tot stand is gekomen. Dus stelde ik me de vraag: Zal ik het lezen om voor u te bespreken, of niet?
Het antwoord is duidelijk.

   Waarom gelezen en besproken?
Het is een boek dat het kijken naar de natuur door de geschiedenis heen bespreekt. Tenminste in de optiek van Maarten Reesink, een oud stadgenoot van me en als communicatiewetenschapbeoefenaar verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.

  • Blijkens zijn CV is hij een kattenliefhebber.
  • Ook Nico de Klerk geeft zijn visie op dit onderwerp vanuit zijn behandeling van oude natuuropnames, als mijn gegevens juist zijn is hij verbonden aan het Filmmuseum.
  • Hans Schoots beschrijft het ontstaan van Bij de Beesten af  van Bert Haanstra is op dat onderwerp gepromoveerd, is nu werkzaam als publicist en van huis uit historicus.
  • Kester Freriks heeft aan de UvA taal en litteratuurwetenschappen gestudeerd en is schrijver. Hij heeft een voorliefde voor Valken en heeft daar een boek over geschreven.
  • Paul Knolle is verbonden aan de vakgroep kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Utrecht en is fervent vogelliefhebber en heeft daardoor duidelijk recht van spreken over dit onderwerp. De kunst is de uiting van het kijken/luisteren naar..... en als je wil weten hoe er gekeken is dan is de bestudering van kunstuitingen een opgelegd pandoer.
  • Joseph Wachelders is wetenschaps- en cultuurhistoricus en is verbonden aan de Universiteit van Maastricht, ook dus een man met een achtergrond om een gedegen bijdrage te kunnen leveren aan visies op het kijken naar....
  • Hans Slabbekoorn is bioloog en afgestudeerd op dierengeluiden in het bijzonder de dialecten van Turkse tortelduiven.
  • Hansjorg Ahrens werkt bij Naturalis en is een voorstander van het begeleiden van teksten met beelden en is eindredacteur van www.geologievannederland.nl en meer gericht op de communicatie tussen de diverse disciplines.
  • Susan Aasman is verbonden aan de Rijksuniversiteit van Groningen en gespecialiseerd op de eigentijdse geschiedenis en in het bijzonder filmgeschiedenis.
  • Liesbeth Meenink is net als Hanjorg Ahrens afgestudeerd in de communicatie wetenschap met als specialisatie Film en Televisie.
  • Froukje van Wengerden is de jongste auteur van deze groep en studeerde Media en Cultuur aan de UvA.
  • Bert Hogenkamp & René Malherbe, de eerste is mediahistoricus verbonden aan Het Nederlands instituut voor Beeld en Geluid en heeft een leerstoel bij de UvA met als aandachtsgebied audiovisuele communicatie. René Malherbe is een collega van Hogenkamp en projectleider voor de Collectie Natuurfilms voor Beeld en Geluid in Hilversum en Naturalis in Leiden.
  • Helmie Stil & Theunis Piersma werken samen in een artikel en Helmie  is documentairemaakster die aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht is afgestudeerd.
  • Piersma is bioloog, afgestudeerd aan de RuG en hoogleraar Dierecologie aan de RuG en NIOZ en schrijft voor een breed publiek boeken met de nadruk op vogels.
  • Bert Hageraats die het boek samenstelde werkt als eindredacteur voor Tijdschrift Media Geschiedenis is van huis uit historicus en heeft diverse boeken op zijn naam staan.

   Ik heb deze medewerkers in orde van opkomst in het boek even aan u voorgesteld omdat het vrij relevant is voor het lezen van de artikelen die in het boek verzameld zijn. Voor mij was het niet meteen een boek dat ik van kaft tot kaft in één adem door heb gelezen. Ik had me heel gemakzuchtig kunnen beperken tot het lezen van de Engelse samenvattingen op bladzijde 382 e.v. maar ik heb me willen verdiepen in de invalshoeken van de auteurs. Heel duidelijk heeft ieder zich vanuit zijn/haar eigen discipline en liefde voor zijn/haar onderwerp uitgelaten over de veranderde kijk op de natuur en daar degelijk de moraal van de voorbije tijden in betrokken. Zoals je van wetenschapbeoefenaren mag verwachten is elk artikel onderbouwd met de nodige voetnoten en zijn de literatuurverwijzingen prima in orde. Waar van toepassing wordt verwezen naar de plaatsen op het internet waar de nodige beelden van diverse films kunnen worden bewondert. Dat op zich is zeker de moeite waard maar ik zal me beperken tot wat het boek zelf levert.

   Dat is gebrocheerd gebonden in een slappe kaft met enkele katerns kleurenafbeeldingen met tekstbegeleidende zwart/wit illustraties. Het kan gebeuren dat de bij de tekst opgenomen afbeeldingen in kleur weer terug komen, wat dat betreft is het boek ingetogen genoeg en had de kleurenbijdrage  best wat uitbundiger gemogen. Dan had het boek wel duidelijk meer bladzijden nodig gehad wat op zich ook weer een bezwaarlijke kant kan hebben. En bij de auteurs zitten duidelijk pleitbezorgers voor illustraties bij wetenschappelijke teksten. Dus zal daar ernstig over zijn nagedacht.

   De bijdrage van Hageraats is niet het meest substantiële stuk maar geeft de lijnen aan waarlangs de overige artikelen gaan. Gezien de achtergronden zijn de overige auteurs beperkter in de door hen behandelde periode van de menselijke ontwikkeling of zijn ze alleen op de meer recente geschiedenis ingegaan met de nadruk op het medium waaruit de visie op de natuur is gebleken. Soms lijkt het meer op de geschiedschrijving van het medium zelf en lijkt de natuur wat ondergeschikt. Bij een aantal auteurs blijkt onverholen hun eigen liefde voor de natuur en komen ze met voorbeelden van derden die hun liefde op vergelijkbare wijze delen of juist zo konden overbrengen dat je wel jaloers zou moeten zijn. Wel duidelijk wordt geschetst welke moraalveranderingen nodig zijn(geweest) om tot een moderne opvatting te komen. Je leest soms de teleurstelling bij de auteurs tussen de regels door dat ze hebben moeten vaststellen dat de verlichte denkers uit het verleden niet zo verlicht waren ten opzichte van de natuur en met name de dieren, als we nu zouden hopen dat ze geweest waren.  Nu vallen ze een beetje van hun stoel.

   De artikelen geven een prachtig inzicht ook in de ontwikkelingen op het gebied van weergeven van de natuuronderwerpen, vandaar dat ik van mening ben dat het met die illustraties best wat uitbundiger had gemogen om niet meteen naar de Koninklijke Academie voor de Wetenschap te hoeven rennen en allerlei vernoemde musea, om al dat moois nog eens nader te bestuderen. Alhoewel....

   Heel aardig is dat het boek uitstekend aangeeft waar de bronnen zijn te vinden van de artikelen en afbeeldingen en de links nodigen uit tot nader bekijken van beeldmateriaal op het wereldwijdeweb bij regen en met fraaier weer  musea. Wat dat betreft een bron van inspiratie voor een besteding van vrije tijd.

   Het enige dat ik zou willen noemen als onderbelicht is het plantenrijk. Dioscurides wordt genoemd en Fuchs, á la bonheur, maar in vergelijk met vooral de vogels, heel schamel. Op dat stuk is het maar goed dat plantaardigheden er is met zijn voorstellingen van Dodoens en de Flora Batava enzovoorts, voor een heldere kijk op de plantenwereld door een gedeelte van de tijd. Waaraan ik moest denken is dat Margreet Algera een artikel had kunnen leveren op het gebied van plantengebruik. In Mens en Medicijn, geschiedenis van het geneesmiddel  (Meulenhof) heeft ze een heel degelijk betoog gehouden over de ervaringen van de mens met de natuur als toeleveraar van met name plantaardige geneesmiddelen en die doet niet onder voor de kwaliteit van de overige artikelen. Dat boek heb dan ook als plantenliefhebber met veel plezier gelezen. Overigens doet het gemis aan de behandeling van de planten verder niets af aan de kwaliteit van de verzamelde artikelen. Het boek lijkt mij vooral nuttig voor beleidsmakers en bestuurders die nogal eens lijden aan de kippendrift die de politiek ten toon spreid en de zaken versluieren waar het werkelijk over moet gaan. Neem even de tijd tot reflectie en laat je niet leiden door de waan van het moment. Lees hoe er vroeger tegen de zaken werd aangekeken en het gevolg is naar ik graag wil hopen, dat er dan wat meer overwogen met de natuur wordt omgegaan. Dan hoeven we ook geen beesten bij te voeren in nieuwe Oostvaardersplassen of iets van dien aard.

   Dus toch ook voor plantenliefhebbers geschreven, al is het indirect.
Een aanrader voor de serieuze lezer en natuurliefhebber

Breda, maart 2010

Paul Munnik.  

Plantaardigheden.nu - Vragen en antwoorden en discussie

^Naar het begin van deze pagina

Recensies van boeken over toepassingen van planten
Begin
 
Plant
Heukels’ Flora van Nederland, 23e editie november 2005
Botanisch woordenboek. Verklaring en vertaling van floristische termen 2008
Drawn after nature The complete botanical watercolours of the 16th-century Libri Picturati december 2011

Zaaiagenda maart 2014

Planten een andere kijk December 2013.

Veldgids Paddenstoelen – plaatjeszwammen en boleten december 2013
Natuur in beeld serie compleet - planten & dieren herkennen 2013
Tijdreis in je eigen tuin 2013
Geboeid door het verleden december 2012
Tuinieren voor wilde dieren oktober 2012
Soortenstorm oktober 2012
Planten tellen - Over demografisch onderzoek juni 2012
Natuur in Nederland september 2011
Planten kijk- en wandelgids van Nederland mei 2010
Kijken naar natuur maart 2010
Gallenboek september/oktober 2009
Gallen in beeld augustus 2009
Veldgids Nederlandse Flora, 5e herziene druk 2007
Atlas van de Flora van Vlaanderen en het Brussels Gewest 2006
 
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel