Gebruiksplanten in de Oudheid en in de Middeleeuwen

Alfabetische lijst van de voornaamste gewassen die in de Middeleeuwen werden gekweekt of verzameld voor consumptie en andere doeleinden.

   Het is een keuze uit de meest toegepaste planten; uiteraard waren er in de Middeleeuwen meer planten bekend.

   Veel planten worden vermeld in het Capitulare de villis, zie de links..

   Een aantal wordt in andere bronnen genoemd: Hildegard von Bingen; Strabo; Tacuinum; Wandalbert.

abrotanum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Artemisia abrotanum
      • citroenkruid

absinthium

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Strabo
    • Artemisia absinthium
      • absintalsem

acantum

• sinds de Middeleeuwen
  • Acanthus mollis
    • zachte acanthus

acrimonia

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Hildegard von Bingen
    • Agrimonia eupatoria
      • gewone agrimonie

adripia(s)

• saladekruiden/groenten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Atriplex hortensis
      • tuinmelde

agleya, acley

• sierplanten
  • Bron: Hildegard von Bingen
    • Aquilegia vulgaris
      • wilde akelei

alia(s)

• wortel/knolgewassen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Allium sativum
      • knoflook

alnus

• (vrucht)bomen
  • Alnus glutinosa
    • zwarte els

amandalarios

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Prunus dulcis
      • amandel

ambrosia

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Strabo
    • Achillea millefolium
      • gewoon duizendblad

ameum

• wortel/knolgewassen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Ammi majus
      • groot akkerscherm

anesum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Pimpinella anisum
      • anijs

anetum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Anethum graveolens
      • dille

annona

• granen
  • Triticum aestivum
    • tarwe

apium

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Apium graveolens
      • selderij

archangelica

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Angelica archangelica
    • grote engelwortel

artemisia

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • sinds de klassieke Oudheid
    • Artemisia vulgaris
      • bijvoet

ascalonica(s)

• wortel/knolgewassen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Allium ascalonicum
      • sjalot

asperula

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Wandalbert
    • Galium odoratum
      • lievrouwebedstro

astrentia

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden

Bron: Hildegard von Bingen

• Peucedanum ostruthium
  • meesterwortel

avellanarios

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Corylus avellana
      • hazelaar

beonia

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Hildegard von Bingen
    • Paeonia officinalis
      • pioenroos

beta(s)

• saladekruiden/groenten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Beta vulgaris
      • biet

betonica

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Strabo
    • Stachys officinalis
      • betonie

blidas

• saladekruiden/groenten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Amaranthus blitum
      • kleine majer

boberella

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Hildegard von Bingen
    • Physalis alkekengi
      • echte lampionplant

britlas

• Bron: Capitulare de villis
  • Allium schoenoprasum
    • bieslook

burra

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • sinds de Middeleeuwen)
    • Borago officinalis
      • bernagie

canava

• kruiden voor technische toepassingen
  • Cannabis sativa
    • hennep

cardiaca

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • 15e eeuw
    • Leonurus cardiaca
      • hartgespan

cardone

• andere voedselplanten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Cynara cardunculus
      • kardoen

cardone

• kruiden voor technische toepassingen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Dipsacus fullonum
      • grote kaardenbol

careium

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Carum carvi
      • karwij

carthamus

• kruiden voor technische toepassingen
  • sinds de Middeleeuwen
    • Carthamus tinctorius
      • saffloer

carvita

• wortel/knolgewassen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Daucus carota
      • peen

caryophyllus

• sierplanten
  • sinds de kruistochten; Arabisch, Romeins, Turks: overgenomen van de Arabieren, Romeinen, Turken
    • Dianthus barbatus
      • duizendschoon

caryophyllus

• sierplanten
  • sinds de kruistochten; Arabisch, Romeins, Turks: overgenomen van de Arabieren, Romeinen, Turken
    • Dianthus carthusianorum
      • karthuizer anjer

castanearios

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Castanea sativa
      • tamme kastanje

caulo(s)

• saladekruiden/groenten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Brassica oleracea
      • kool

cepas

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Allium fistulosum
      • grof bieslook

ceresarios

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Prunus cerasus
      • zure kers

cerfolium

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Anthriscus cerefolium
      • echte kervel

cheiri

• sierplanten
  • Arabisch
    • Erysimum cheiri
      • muurbloem

cicer italicum

• peulvruchten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Cicer arietinum
      • keker

ciminum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Cuminum cyminum
      • komijn

coloquintida

• komkommerachtigen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Citrullus colocynthis
      • kolokwint

coriandrum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Coriandrum sativum
      • koriander

costum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Tanacetum balsamita
      • balsemwormkruid

cotonearios

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Cydonia vulgaris
      • kwee

cucumer

• komkommerachtigen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Cucumis sativus
      • komkommer

cucurbita

• komkommerachtigen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Lagenaria vulgaris
      • fleskalebas

diptamnum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Origanum dictamnum
      • Kretenzische marjolein

dragantea

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Artemisia dracunculus
      • dragon

ebulus

• (vrucht)bomen
  • Sambucus ebulus
    • kruidvlier

eruca alba

• saladekruiden/groenten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Eruca vesicaria subsp. sativa
      • zwaardherik (rucola)

fabas majores

• peulvruchten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Vicia faba var. major
      • tuinboon

fasiolum

• peulvruchten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Vigna unguiculata
      • ogenboon

febrefugiam

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Tanacetum parthenium
      • moederkruid

fenicolum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Foeniculum vulgare
      • venkel

fenigrecum

• peulvruchten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Trigonella foenum-graecum
      • fenegriek

ficus

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Ficus carica
      • vijg

git

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Nigella sativa
      • zwarte komijn

gladiolum

• sierplanten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Iris germanica var. florentina
      • Florentijnse lis

humulone

• kruiden ten behoeve van dranken
  • Bron: Capitulare de villis
    • Humulus lupulus
      • hop

intuba(s)

• saladekruiden/groenten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Cichorium endivia
      • andijvie

jasmin

• sierplanten
  • Arabisch
    • Jasminum officinale
      • jasmijn

jovis barbam

• magische planten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Sempervivum tectorum
      • donderbaard

lacteridas

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Euphorbia lathyrus
      • kruisbladige wolfsmelk

lactuca

• saladekruiden/groenten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Lactuca sativa
      • sla

lauros

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Laurus nobilis
      • laurier

lentes

• peulvruchten
  • Bron: Tacuinum
    • Lens culinaris
      • linze

leusticum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Levisticum officinale
      • lavas

lilatre

• sierplanten
  • Arabisch
    • Syringa vulgaris
      • sering

lilium

• sierplanten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Lilium candidum
      • madonnalelie

linum

• kruiden voor technische toepassingen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Linum usitatissimum
      • vlas

lutum

• kruiden voor technische toepassingen
  • Romeins
    • Reseda luteola
      • wouw

malva

• saladekruiden/groenten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Malva sylvestris
      • groot kaasjeskruid

marrubium

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Strabo
    • Marrubium vulgare
      • malrove

mentam

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Mentha spicata
      • aarmunt (kruizemumt)

mentastrum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Mentha arvensis
      • akkermunt

mespilarios

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Mespilus germanica
      • mispel

milium

• granen
  • ? Milium vernale
    • gierstgras

mismalva

• saladekruiden/groenten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Althaea officinalis
      • echte heemst

morarios

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Morus nigra
      • zwarte moerbei

nasturtium

• saladekruiden/groenten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Lepidium latifolium
      • peperkers

neptam

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Nepeta cataria
      • kattekruid

nucarios

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • ?
      • diverse notenbomen

olea

• (vrucht)bomen
  • Olea europaeus
    • olijf

olisatum

• wortel/knolgewassen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Smyrnium olusatrum
      • zwartmoeskervel

ordium

• granen
  • Bron: Tacuinum
    • Hordeum vulgare
      • gerst

paederota

• sierplanten
  • ?

panicium

• granen
  • Panicum miliaceum
    • pluimgierst

papaver

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Papaver somniferum
      • slaapbol

parduna

• andere voedselplanten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Arctium lappa
      • grote klit

pastinaca

• wortel/knolgewassen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Pastinaca sativa
      • pastinaak

pepo(nes)

• komkommerachtigen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Cucumis melo
      • meloen

persicarios

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Prunus persica
      • perzik

pervinca

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Romeins
    • Vinca minor
      • kleine maagdenpalm

petroselinum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Petroselinum crispum
      • peterselie

pinos

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Pinus sp.
      • pijnboom

pirarios

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Pirus sp.
      • peer

piso(s) maurisco(s)

• peulvruchten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Pisum sativum
      • erwt

pomarios

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
• Malus sp.
  • appel

porro

• wortel/knolgewassen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Allium porrum
      • prei

prunarios

• (vrucht)bomen
  • Prunus sp. domestica
    • pruim

puledium

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Mentha pulegium
      • polei

radix (radices)

• wortel/knolgewassen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Raphanus sativus var. niger
      • radijs

ravacaulo

• wortel/knolgewassen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Brassica oleracea var. caulorapa
      • koolrabi

ringula

• saladekruiden/groenten
  • Bron: Hildegard von Bingen
    • Calendula officinalis
      • tuingoudsbloem

roos overzee

• sierplanten (16e eeuw)
  • Alcea rosea
    • stokroos

rosa

• sierplanten
  • sinds de Middeleeuwen)
    • Rosa damascena
      • damascener roos

rosa

• sierplanten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Rosa gallica
      • Franse roos

ros marinum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Rosmarinus officinalis
      • rozemarijn

ruta(m)

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Ruta graveolens
      • wijnruit

safranum

• kruiden voor technische toepassingen
  • sinds de klassieke Oudheid)
    • Crocus sativus

salvia(m)

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Salvia officinalis
      • salie, echt

saponem

• kruiden voor technische toepassingen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Saponaria officinalis
      • zeepkruid

saturegia

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: St Gallen
    • Satureja montana
      • overjarig bonenkruid

satureia(m)

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Satureja hortensis
      • eenjarig bonenkruid

savina(m)

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Juniperus sabina
      • zevenboom

sclareia(m)

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Salvia sclarea
      • scharlei

silum

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Sium sisarum
      • suikerwortel

sinape

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Brassica nigra
      • zwarte mosterd

sinape

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Sinapis alba
      • witte mosterd

sisimbrium

• saladekruiden/groenten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Barbarea vulgaris
      • gewoon barbarakruid

solsequia(m)

• sierplanten
  • Bron: Capitulare de villis
    • Cichorium intybus
      • wilde cichorei

solsequium

• saladekruiden/groenten
  • sinds de Middeleeuwen
    • Calendula officinalis
      • tuingoudsbloem

sorbarios

• (vrucht)bomen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Sorbus domestica
      • gewone lijsterbes

spelta

• granen
  • Triticum spelta
    • spelt

squilla(m)

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Scilla maritima
      • zeeajuin

tanazita(m)

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Tanacetum vulgare
      • boerenwormkruid

tulbend

• sierplanten (Turks)
  • Tulipa sp.
    • tulp

uniones

• wortel/knolgewassen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Allium cepa
      • ui

viola

• sierplanten
  • Bron: Hildegard von Bingen
    • Viola odorata
      • maarts viooltje

vitis

• kruiden ten behoeve van dranken
  • Bron: Capitulare de villis
    • Vitis vinifera
      • wijnstok

vittonica (betonica)

• Bron: Strabo
  • Stachys officinalis
    • betonie

vulgigina

• geneeskrachtige en/of geur- of keukenkruiden
  • Bron: Capitulare de villis
    • Asarum europaeum
      • mansoor

waisdo

• kruiden voor technische toepassingen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Isatis tinctoria
      • wede

warentia(m)

• kruiden voor technische toepassingen
  • Bron: Capitulare de villis
    • Rubia tinctorum
      • meekrap

   Zie ook:

Grieken en Romeinen

over Plinius en Dioscorides en hun werk

• op deze site: klik hier

Romeinse kruidennamen

• http://lauracalluria.tripod.com/plants.html

lijst van de oude Latijnse namen van kruiden, specerijen, planten en andere voedingsmiddelen, uit de oude bronnen, met vermelding van auteur en, voor zover bekend, recente botanische naam

• http://www.chebucto.ns.ca/~ag151/latin/herb_index.html

Middeleeuwen

over het Capitulare de villis (8e tot 10e eeuw), de lijst van planten van Karel de Grote

• op deze site: klik hier

alle planten van het Capitulare de villis in de volgorde van de

oorspronkelijke tekst (niet alfabetisch);

met de botanische naam - soms meerdere mogelijkheden - en de Duitse, Nederlandse, Franse en Engelse naam

• http://www.biozac.de/biozac/capvil/Pfl_List.html

de namen van de planten uit de 'Physica' van Hildegard von Bingen, met de Latijnse en Duitse naam

• http://www.dueppel.de/lexikon/hildegard.htm

over de middeleeuwse kloostertuin en Walahfrid Strabo

• op deze site: klik hier

^Naar het begin van deze pagina