Beginpagina van Plantaardigheden.nl

 

 

Actuele toepassingen van planten
Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

Boekenrubriek met recensies van boeken over toepassingen van planten

Soms even wachten, en dan... Selecteer een aantal regels en klik op Lees voor, of laat de hele pagina voorlezen.

Botanicum medicinale

A modern herbal of medicinal plants

  • Auteur: Catherine Whitlock
  • Engels
  • Publisher: Massachusetts Institute of Technology
  • Hardcover
  • ISBN: 9780262044479
  • oktober 2020
  • 200 pagina's
  • Met illustraties
  • Prijs: € 22,99
  • Meer informatie bij de uitgever
A beautifully illustrated, informative, and engaging guide to 100 plants used for medicinal purposes.

"Botanicum Medicinale tells the story of herbal medicine with the help of gorgeous botanical illustrations and a wealth of knowledge about the history and future of healing plants. Written by British science writer Catherine Whitlock and designed by Lindsey Johns, it's a veritable garden of information about plants and their medicinal properties...Botanicum Medicinale brings the garden inside — in all its soothing, healing glory." (Washington Post)

A beautifully illustrated, informative, and engaging guide to 100 plants used for medicinal purposes.

Remedies derived from plants are the world's oldest medicines. Used extensively in China, India, and many African countries, herbal medicine has become increasingly popular in the West along with other holistic and alternative therapies. Botanicum Medicinale offers a modern guide to 100 medicinal plants, featuring beautiful, full-color botanical illustrations and informative, engaging text.

Each entry describes the plant's classification and habitat, traditional and current medicinal uses, and an interesting fact or two. Readers will learn, for example, that absinthe, the highly alcoholic, vividly green potable, was traditionally flavored with bitter wormwood (Artemesia absinthium); that cannabis may have been used by Queen Victoria for menstrual pain; and that willow bark contains a chemical similar to aspirin. Detailed and striking artwork depicts each plant. The entries are arranged alphabetically—from Adonis vernalis (a perennial in the buttercup family) to Vinca minor (also known as the common periwinkle). The 100 plants featured in the book all have a long history of medicinal use or are the subject of new medical research. Many treat a range of conditions, from insomnia to indigestion. Some plants are lovely enough to be in a bridal bouquet; others are considered weeds. Cross-reference features at the end of the book connect specific medical conditions and the plants used to treat them.

Contents

  • Introduction
  • The Ancient Roots of Herbal Medicine
  • In the Laboratory
  • Revolutionizing the Treatment of Common Conditions
  • Nature's Pharmacy
  • Actions of Plants and Conditions They Treat
  • Glossary
  • Index
  • Credits and About the Author

Beoordeling: Uitgebreide informatie per plant in zijn context van de geschiedenis, prachtige platen en zeer heldere tekst.

 

Recensie

Botanicum Medicinale - A modern herbal of medicinal plants. Auteur: Catherine Whitlock (uitgegeven door MIT Press, herfst 2020). Omvang: 224 blz.

Het volgende is niet echt een boekbespreking, maar meer een reeks observaties en overwegingen.

In Botanicum Medicinale is de stand van het wetenschappelijk onderzoek naar de geneeskrachtige werkzaamheid van een honderdtal kruiden terug te vinden t/m het jaar 2020.

De uitgave weerspiegelt het internationale karakter van de totstandkoming van het boek. Auteur: de Engelse wetenschapsjournaliste Catherine Whitlock. Uitgever: MIT Press, Cambridge, Massachusets (USA). Gedrukt in: China. Illustraties: kleurenartwork van diverse kunstenaars, voor meer dan de helft betrokken uit het ‘public domain’.

Het boek is voornamelijk opgebouwd uit ‘spreads’, een linker- en rechterpagina, waarop een plant wordt beschreven. Op deze wijze zijn 100 kruiden (planten, heesters, bomen) behandeld. Enkele kruiden krijgen een extra ‘spread’. Zie voor een lijst van de beschreven kruiden elders op deze site.

Op de linkerpagina’s staat een afbeelding van de besproken plant, met daarbij vermeld de indicaties (key uses) en soms nog wat beknopte informatie mbt de genoemde soort. 

Op de rechterpagina’s: botanische informatie (classification, habitat), gebruikte deel van de plant, oogsten (harvesting), toepassing (medical use), waarbij vaak wordt ingegaan op het meest werkzame bestanddeel van de plant, met verwijzing naar recente onderzoeksgegevens. In de rechterbovenhoek telkens een interessant weetje of extra informatie. Onderin steevast een tekstje waarin wordt gewezen op de risico’s van de plant (cautionary notes).

Opvallend is dat in de plantbeschrijvingen geen volledig overzicht wordt gegegven van de voornaamste inhoudsstoffen, maar vrijwel alleen wordt ingegaan op de meest werkzame plantenstof (wel op basis van het meeste recente onderzoek). In een inleidend hoofdstukje worden wel een aantal belangrijke groepen van inhoudsstoffen kort beschreven: flavonoïden, alkaloïden, glycosiden. Deze behoren tot de stoffen met een sterke werking, planten met deze stoffen dienen dan ook op voorschrift van een arts te worden toegepast. Denk aan de hartglycosiden (Digitalis: digoxine), of de alkaloïden in Papaver (morfine, codeïne en andere derivaten).

Die tekstjes ‘cautionary notes’ vormen een niet onbelangrijk onderdeel van het boek. Alle 100 besproken planten hebben op een of ander manier wel een schaduwzijde, en daar wordt op geattendeerd. Hieruit zou men ook kunnen concluderen dat Botanicum Medicinale weliswaar een interessant, informatief boek is, maar niet in de eerste plaats geschikt voor de doe-het-zelf-kruidenvrouw/man. Nog al wat planten worden belicht vanuit het laboratoriumonderzoek, waar men kijkt of een bepaalde plantenstof wellicht een heilzame toepassing heeft voor hart- en vaatziekten, kanker en andere kwalen. Onder de behandelde planten vindt men enkele bekende als tijm, rozemarijn, salie, sint-janskruid, valeriaan, kamille, brandnetel, maar de meeste zijn uitheems en behoorlijk internationaal.

Zoals reeds aangestipt, met elke plant moet men enige voorzichtigheid betrachten: oppassen voor overdadig gebruik, oppassen wanneer andere medicatie wordt gebruikt, oppassen ivm de giftigheid van de plant, of oppassen wanneer een vrouw zwanger is of borstvoeding geeft.

Om dit aspect toe te lichten volgen hierna enkele categorieën, waarvoor expliciet tegen het gebruik van een kruid wordt gewaarschuwd. Curieus hierbij is dat er weliswaar onderscheid wordt gemaakt tussen vrouwen en mannen, namelijk als de vrouw zwanger is of borstvoeding geeft, maar nooit in het algemeen. Dit is niet iets specifieks voor de kruidengeneeskunde, maar geldt evenzeer voor de reguliere geneeskunde. Pas de laatste jaren wordt er in de reguliere geneeskunde meer rekening gehouden met de verschillen tussen mannen en vrouwen (bijvoorbeeld ivm hart- en vaatziekten)!

Om met de vrouw te beginnen, bij 13 kruiden wordt expliciet gewaarschuwd tegen het gebruik ervan als een vrouw zwanger is of zoogt: Actaea racemosa, Andrographis paniculata, Berberis vulgaris, Carica papaya, Convallaria majalis, Ephedra sinica, Harpagophytum procumbens, Hydrastis canadensis, Petroselinum crispum, Salvia officinalis, Serenoa repens, Tabebuia impetiginosa, Withania somnifera.

Ivm met voorgeschreven bloedverdunners oppassen met (9x): Aesculus hippocastanum, Allium sativum, Cinchona ledgeriana, Gaultheria procumbens, Ginkgo biloba, Lycium barbarum, Tabebuia impetiginosa, Vaccinium macrocarpon, Zingiber officinale.

Kijk uit voor (4x) een vervelende allergische reactie bij gebruik van: Aloe vera, Ammi-soorten, Brassica nigra, Centella asiatica.

Maar liefst 27x wordt een consult met een arts aanbevolen alvorens tot gebruik over te gaan: Adonis vernalis, Aloe vera, Areca catechu, Arnica montana, Camptotheca accuminata, Cannabis sativa, Catharantus roseus, Colchicum autumnale, Convallaria majalis, Cytisus scoparius, Digitalis lanata en Digitalis purpurea, Ephedra sinica, Gossypium hirsutum, Lobelia inflata, Papaver somniferum, Pausinystalia yohimbe, Pilocarpus microphyllus, Piper nigrum, Rauvolfia serpentina, Sanguinaria canadensis, Stephania rotunda en Stephania tetrandra, Tabebuia impetiginosa, Taxus baccata en Taxus brevifolia.

Een waarschuwing ivm ernstige giftigheid (8x): Artemisia absinthium, Atropa belladonna, Datura stramonium, Erythroxylum coca, Physostigma venenosum, Podophyllum peltatum, Vinca minor en Vinca major.

Hoe het boek is opgebouwd? Zoals gezegd, er worden 100 planten besproken, elk plant krijgt een ‘spread’ van 2 pagina’s, dat is dus al 200 pagina’s. Vijf planten (Allium, Cannabis, Curcuma, Papaver, Taxus) krijgen een extra ‘spread’ toebedeeld, is 10 pagina’s. Voorin: een inleiding (2 blz.), beknopt historsch overzicht (3 blz.), hoofdstukje over inhoudsstoffen (2 blz.), modern onderzoek (2 blz.), gebruikswijze, uitleg over de opzet van de spreads (2 blz.). Achterin: overzicht van kwalen en te gebruiken kruiden (5 blz.), woordenlijst (3 blz.), register (4 blz.).

Elke kruidenbeschrijving is verlucht met een kleurenillustratie (getekend, door een verscheidenheid van kunstenaars) en in veel gevallen de structuurformule van de voornaamste plantenstof.

Ontbrekend in het zeer uitgebreide lexicon van Geert Verhelst (Groot handboek geneeskrachtige planten, zie een bespreking hiervan elders op deze site), maar wel behandeld in Botanicum Medicinale: Areca catechu (betelpalm), Camptotheca accuminata (kankerboom of ‘happy tree’), Catharanthus roseus (roze maagdenpalm), Claviceps purpurea (moederkoren), Ephedra sinica (Ephedra, Ma Huang), Erythroxylum coca (Coca), Gossypium hirsutum (behaarde katoen), Lycoris squamigera (spinlelie), Mucuna pruriens (fluweelboon of jeukboon), Physostigma venenosum (calabarboon), Pisonia grandis (‘slaboom’), Salvia hispanica (chia), Simarouba glauca (‘paradijsboom’), Stephania rotunda (‘kroonkruid’) en Stephania tetrandra (Han Fang Ji, dwz Chinese fang ji).

Tot slot een paar ‘weetjes’, die fungeren als smaakmakers naast de veelal goed gedocumenteerde hoofdtekst.

Bij rozemarijn - (Eerst maar even gemeld dat de botanische naam recentelijk (2017) is gewijzigd in Salvia rosmarinus (oude naam, nu als synoniem gebruikt: Rosmarinus officinalis). Dit op grond van DNA-onderzoek, waaruit is gebleken dat rozemarijn tot het geslacht Salvia behoort. In de toekomst zal de plant daarom misschien wel rozemarijnsalie gaan heten. Het heilige kruid (herba sacra) van de Romeinen, waarvan de School van Salerno, de oudste medische school in het christelijke Europa, sinds de 9e eeuw, vele eeuwen later beweerde dat we met salie in de tuin het eeuwige leven hebben (Cur moriatur homo cui salvia crescit in horto?), moet nu dus zijn alleenrecht van onsterfelijk makend kruid delen met rozemarijn. Ook weer niet zo gek, want rozemarijn is inderdaad ook een krachtige medicinale plant.) In Botanicum Medicinale is opgetekend: R. officinalis (nu dus: S. rosmarinus) bevat tientallen werkzame bestanddelen die grosso modo thuis horen in de groep van de fenolen, di- en triterpenen, en vluchtige oliën. Elk jaar worden ten minste 100 wetenschappelijke artikelen gepubliceerd die gedetailleerd ingaan op de chemische, biologische en therapeutische eigenschappen van deze bestanddelen - te veel om hier op te noemen. Een voorbeeld is rozemarijnzuur, dat remmend werkt op het ontstaan van ontstekingsmoleculen en helpt de luchtwegen open te houden bij astma.

Bij Camellia sinensis (thee) - ‘Kleurcodes’ van thee: Alle theeën zijn afkomstig van dezelfde plant, Camellia sinensis. De verschillende kleuren en namen zijn terug te voeren op welke bladeren worden geoogst en de manier waarop ze verder worden behandeld. Er zijn vijf hoofdtypen: zwart, groen, oolong, wit en pu-erh, waarvan zwarte en groene thee het meest in de theekopjes over de gehele wereld terechtkomen. Zwarte thee wordt het meest in de westerse wereld gedronken (tot 85%). Deze soort is geheel geoxideerd en heeft karakteristiek een hoger caffeïnegehalte dan andere theesoorten, maar slechts de helft van wat er in koffie wordt gevonden. Groene thee is niet geoxideerd: door de bladeren meteen na het oogsten te verhitten, worden de enzymen die oxidatie veroorzaken vernietigd, waardoor de antioxidante polyfenolen, die in verband worden gebracht met de heilzame werking van deze thee, behouden blijven.

En dan zijn er ‘non-thee’ theeën. Dit zijn in werkelijkheid infusies of tisanes. Deze kunnen worden getrokken van bloemen (bijv. kamille), vruchten of specerijen (citroen, gember) of van het blad van andere planten dan C. sinensis. Zo wordt yerba mate gemaakt van de Zuid-Amerikaanse Ilex paraguariensis (matéplant), het drankje lijkt veel op koffie gemaakt van Coffea arabica en bevat caffeïne. Daarentegen is rooibosthee, gemaakt van Aspalathus linearis, caffeïnevrij.

Bij Lycium barbarum (gojibes) - Gojibessen zijn heel voedzaam. De verse vruchten bevatten hoge concentraties antioxidanten en vitamine A en C. Zowel verse als gedroogde bessen bevatten alle negen essentiële aminozuren - de bouwstenen van de eiwitten (waarvan er 20 in totaal zijn), die van vitaal belang zijn voor een goede gezondheid. En gojibessen bevatten tienmaal meer eiwitten dan blauwe bessen (Vaccinium corymbosum).

Bij Andrographis paniculata (kalmegh of Indiase gentiaan) - Griepplant? De Indiase gentiaan is erom bekend dat hij het immuunsysteem kan stimuleren, waardoor het beter in staat is zich te weren tegen infecties, met name virusinfecties. Hij wordt veelvuldig gebruikt om de ‘gewone’ verkoudheid en griep te voorkomen en te behandelen, en naar verluidt stopte de plant de massale sterfte op het Indiase continent als gevolg van de pandemie (Spaanse griep) van 1918, maar dit is vooralsnog een onbewezen claim. [Zouden wetenschappers thans onderzoeken in hoeverre deze plant iets kan betekenen voor het bestrijden van het coronavirus? Dit past weliswaar niet zo goed in de wereldwijde consensus - consensus? - die immers via de WHO verordonneerd heeft gekregen dat covid 19 alleen door de zogenaamde vaccins, die geen echte vaccins zijn maar gentherapie, bedwongen kan worden, waardoor effectief gebleken medicijnen worden onderdrukt en zelfs verboden. In hetzelfde India waar in de vorige eeuw misschien successen werden geboekt met Andrographis, werd thans in veel gevallen covid 19 succesvol bestreden met het medicijn ivermectine, dat in veel andere landen niet is toegestaan.]

En zo wordt er bij elke kruidenbeschrijving wel iets interessants vermeld. Al met al: het aantal behandelde kruiden is niet zeer groot, maar de informatie bij elke plant is gedegen, zoveel mogelijk gestaafd door wetenschappelijk onderzoek en de ‘claims’ zijn dan ook evidence based. Het is echter geen dorre opsomming van feiten. De tekst is to the point en tegelijk onderhoudend, je kunt er veel van opsteken, ook van planten die (nog) weinig bekend zijn. Het zou me niets verbazen als dit boek in de toekomst in een Nederlandse vertaling zal verschijnen. Het behoort zeker tot de betere, aardige kruidenboeken.

Rob van der Hoeden,

1 juni 2021

Plants/Planten

  1. Actaea racemosa = Black cohosh = Zilverkaars
  2. Adonis vernalis = Yellow pheasant's eye = Voorjaarsadonis
  3. Aesculus hippocastanum = Horse chestnut or buckeye tree = Witte paardenkastanje
  4. Allium sativum = Garlic = Knoflook
  5. Aloë vera = Aloë vera = Aloë vera
  6. Ammi majus = Bishop's weed = Groot akkerscherm and
    Ammi visnaga = Khella = Fijn akkerscherm
  7. Ananas comosus = Pineapple = Ananasplant
  8. Andrographis paniculuta = Green chiretta = Indiase gentiaan
  9. Areca catechu = Betel nut palm = Betelpalm
  10. Arnica montana = Arnica = Valkruid of wolverlei
  11. Artemisia absinthium = Bitter wormwood = Absintalsem
  12. Artemisia annua = Sweet wormwood = Zomeralsem of Zoete alsem
  13. Atropa belladonna = Deadly nightshade = Wolfskers
  14. Berberis vulgaris = Common barberry = Zuurbes
  15. Betula pendula = Silver birch = Ruwe berk
  16. Brassica nigra = Black musterd = Zwarte mosterd
  17. Camellia sinensis = Tea = Theeplant
  18. Camptotheca acuminata = Cancer tree = Kankerboom, Geluksboom
  19. Cannabis sativa = Marijuana = Hennep of Kemp
  20. Capsicum = Chili pepper = Chili peper
  21. Carica papaya = Papaya = Papaja
  22. Cassia = Senna = Sennablad, Sennapeul
  23. Catharanthus roseus = Madagascan periwinkle = Roze maagdenpalm
  24. Centella asiatica = Gotu kola = Aziatische waternavel,
  25. Chamomilla recutita (Matricaria chamomilla) = Common or German chamomilla = Echte kamille
  26. Cinchona ledgeriana = Quinine tree = Kina
  27. Cinnamomum camphora = Camphor tree = Kamferboom and
    Cinnamomum zeylanicum = Ceylon cinnamum = Kaneelboom
  28. Citrus limon = Lemon = Citroenboom
  29. Claviceps purpurea = Ergot = Echt moederkoren
  30. Coffea arabica = Coffee = Koffieboom
  31. Colchicum autumnale = Autumn crocus = Herfsttijloos
  32. Convallaria majalis = Lily of the valley= Lelietje der dalen
  33. Curcuma longa = Turmeric = Geelwortel, Kurkuma
  34. Cynara scolymus = Globe or French artichoke = Artisjok
  35. Cytisus scoparius = Scotch broom = Brem
  36. Datura stramonium = Jimsonweed or thorn apple = Doornappel
  37. Digitalis lanata = Grecian foxglove = Wollig vingerhoedskruid and
    Digitalis purpurea = Common foxglove = Gewoon vingerhoedskruid
  38. Dioscorea villosa = Wild yam = Wilde yam
  39. Echinacea purpurea = Echinacea or snake root = Rode zonnehoed
  40. Elettaria cardamomum = Cardamom = Kardemom
  41. Ephedra sinica = Ma Huang = Ma huang (Zeedruif)
  42. Erythroxylum coca = Coca = Coca
  43. Eucalyptus globulus = Eucalyptus = Blauwe gomboom
  44. Gaultheria procumbens = Wintergreen = Bergthee
  45. Ginkgo biloba = Ginkgo = Japanse notenboom, Ginkgo
  46. Glycyrrhiza glabra = Licorice = Zoethout
  47. Gossypium hirsutum = Cotton = Behaarde katoen
  48. Hamamelis virginiana = Witch hazel = Amerikaanse toverhazelaar
  49. Harpagophytum procumbens = Devil 's claw = Duivelsklauw
  50. Hydrastis canadensis = Goldenseal = Canadese geelwortel
  51. Hypericum perforatum = St. John’s wort = Sint-Janskruid
  52. Lavandula officinalis = Lavender = Lavendel
  53. Linum usitatissimum = Linseed or flaxseed = Vlas
  54. Lobelia inflata = Indian tobacco = Gezwollen lobelia
  55. Lycium barbarum = Goji berry = Boksdoorn
  56. Lycoris squamigera = Magic lily = Spinlelie, Orkaanlelie
  57. Mentha x piperita = Peppermint = Pepermunt
  58. Mucuna pruriens = Velvet bean = Fluweelboon
  59. Oenothera biennis = Evening primrose = Middelste teunisbloem
  60. Panax ginseng = Chinese ginseng = Chinese/Koreaanse ginseng
  61. Papaver somniferum = Opium poppy = Slaapbol
  62. Pausinystalia yohimbe = Yohimbe = Yohimbe
  63. Petroselinum crispum = Parsley = Peterselie, krulpeterselie
  64. Physostigma venenosum = Calabar bean = Calabarboon
  65. Pilocarpus microphyllus = Jaborandi = Jaborandi
  66. Piper nigrum = Black pepper = Zwarte peper
  67. Pisonia grandis = Bird-catcher tree or lettuce tree = Pisonia boom
  68. Plantago major = Plantain = Grote weegbree and
    Plantago ovata = Psyllium = Vlozaad
  69. Podophyllum peltatum = American mandrake or May apple = Schildvoetblad
  70. Rauvolfia serpentina = Indian snakeroot = Indische slangenwortel
  71. Rosmarinus officinalis (Salvia rosmarinus) = Rosemary = Rozemarijn
  72. Salix alba = White willow = Gewone wilg, Schietwilg, Witte wilg
  73. Salvia hispanica = Chia = Chia and
    Salvia officinalis = Common sage = Echte salie
  74. Sambucus nigra = Common elder = Gewone vlier
  75. Sanguinaria canadensis = Bloodroot = Bloedwortel
  76. Serenoa repens = Saw palmetto = Zaagpalm
  77. Silybum marianum = Milk thistle = Mariadistel
  78. Simarouba glauca = Paradise tree = Paradijsboom
  79. Stephania rotunda = Stephania rotunda=Stephania rotunda and
    Stephania tetrandra = Han fang ji = Han fang ji
  80. Stevia rebaudiana = Stevia =Stevia of Honingkruid
  81. Syzygium aromaticum = Clove = Kruidnagel
  82. Tabebuia impetiginosa = Pau d'arco = Pau d'arco
  83. Taxus baccata = Common Yew = Venijnboom and
    Taxus brevifolia = Pacific Yew = Venijnboom
  84. Theobroma cacao = Cocoa = Cacaoboon
  85. Thymus vulgaris = Thyme = Echte tijm
  86. Urtica dioica = Stinging nettle = Grote brandnetel
  87. Vaccinium macrocarpon = Cranberry = Cranberry of Grote veenbes
  88. Valeriana officinalis = Valerian = Echte valeriaan
  89. Vinca major = Greater periwinkle = Grote maagdenpalm and
    Vinca minor = Lesser periwinkle = Kleine maagdenpalm
  90. Vitex agnus-castus = Chasteberry = Monnikspeper of Kuisboom
  91. Withania somnifera = Ashwaganda = Ashwaganda
  92. Zingiber officinale = Ginger = Gember

^Naar het begin van deze pagina

Recensies van boeken over toepassingen van planten
 
Hobby
Omgeving
Plant

Toepassing

 
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel